Niepowodzenia szkolne mają zazwyczaj wiele przyczyn i rzadko wynikają tylko z jednego czynnika. Mogą być związane zarówno z postawą samego ucznia, jego motywacją czy sposobem pracy, jak i z niedoskonałościami procesu dydaktyczno-wychowawczego. Często jednak źródła trudności leżą poza dzieckiem – mogą to być zaniedbania środowiskowe, trudne warunki materialne i kulturowe w domu, przewlekła choroba czy napięta atmosfera rodzinna. Istotnym czynnikiem bywa także nierównomierny rozwój poznawczy – dziecko rozwija się prawidłowo, ale poszczególne funkcje nie dojrzewają w tym samym tempie.
Jeżeli zauważalne są obniżone możliwości intelektualne lub wyraźna rozbieżność między wymaganiami szkolnymi a osiągnięciami ucznia, warto skorzystać ze wsparcia pedagoga bądź psychologa szkolnego. W takiej sytuacji wskazane jest przeprowadzenie diagnozy w poradni psychologiczno-pedagogicznej. Rodzice mogą zgłosić się tam bez skierowania. Każda szkoła i przedszkole współpracują z taką placówką. Badania są bezpłatne i odbywają się wyłącznie za zgodą rodziców lub opiekunów prawnych. Po zakończeniu diagnozy rodzice otrzymują pisemną opinię, informację lub konkretne wskazówki do dalszej pracy.
Opinia poradni jest ważnym dokumentem wspierającym dziecko w nauce. Zawiera opis jego mocnych stron oraz obszarów wymagających wsparcia, wskazuje przyczyny trudności i podpowiada, na jakich umiejętnościach można budować dalszą pracę. Zawiera także zalecenia dotyczące form pomocy w szkole i w domu. Uczniowie z trudnościami edukacyjnymi potrzebują zarówno wsparcia nauczycieli, jak i codziennej pomocy ze strony rodziny. Im wcześniej problemy zostaną zauważone, tym większa szansa na skuteczną pomoc. W szkołach organizowane są zajęcia korekcyjno-kompensacyjne, dydaktyczno-wyrównawcze oraz emocjonalno - społeczne, podczas których dziecko pracuje ze specjalistą w sposób dostosowany do swoich możliwości.
Zbyt późne rozpoznanie zaburzeń rozwojowych lub utrzymujące się zaniedbania mogą prowadzić do narastania zaległości szkolnych, a także do problemów emocjonalnych i społecznych, takich jak wycofanie, zachowania aspołeczne czy lęk przed szkołą.
Dla wielu rodziców trudne jest pogodzenie się z faktem, że ich dziecko doświadcza trudności w nauce. Uczeń, który nie spełnia ambicji dorosłych, często odczuwa silną presję i poczucie zawodu. Krytykowanie i porównywanie z rówieśnikami może dodatkowo obniżać jego samoocenę. Tymczasem podstawą skutecznej pomocy jest zapewnienie dziecku poczucia miłości i akceptacji niezależnie od osiągnięć.
Wczesny kontakt ze szkołą
O problemach dziecka należy jak najszybciej poinformować wychowawcę. Wspólne omówienie sytuacji i ustalenie sposobów działania zwiększa skuteczność pomocy.
Stałe zainteresowanie postępami
Regularne uczestnictwo w zebraniach i spokojna rozmowa z dzieckiem po spotkaniu z nauczycielami są bardzo ważne. Warto najpierw opanować emocje, a następnie wspólnie zastanowić się nad rozwiązaniem ewentualnych trudności.
Pomoc w odrabianiu lekcji – wsparcie, nie wyręczanie
Dziecko powinno samodzielnie wykonywać zadania, a rolą rodzica jest towarzyszenie i wyjaśnianie w razie potrzeby. Systematyczne powtarzanie materiału zapobiega powstawaniu zaległości. Pracę z dzieckiem powinien podejmować rodzic cierpliwy i spokojny. Należy także dbać o przygotowanie do szkoły – odrobione lekcje, spakowany plecak, potrzebne przybory.
Nie skupiać się wyłącznie na ocenach
Stopnie nie powinny być jedynym wyznacznikiem sukcesu. Warto doceniać wysiłek i zaangażowanie, chwalić nawet drobne postępy oraz unikać porównań z innymi dziećmi.
Budowanie motywacji
Zainteresowanie tym, co dzieje się w szkole, wspólne przeglądanie zeszytów czy pochwała za dobrze wykonane zadanie wzmacniają chęć do nauki. Dziecko powinno czuć, że rodzice stoją po jego stronie.
Wzmacnianie poczucia własnej wartości
Sposób, w jaki mówimy o dziecku i do dziecka, ma ogromne znaczenie. Pozytywne komunikaty i konstruktywne wsparcie pomagają mu budować zdrową samoocenę.
Plan dnia i organizacja czasu
Należy wyznaczyć stały czas na naukę oraz na odpoczynek. Równie ważna jak obowiązki jest aktywność fizyczna i wspólne spędzanie czasu z rodziną.
Ograniczenie czynników rozpraszających
Podczas nauki warto zapewnić ciszę, porządek i odpowiednie oświetlenie. Gdy pojawia się zmęczenie, pomocne są krótkie przerwy lub proste ćwiczenia ruchowe.
Odrabianie lekcji powinno odbywać się codziennie o stałej porze.
Najlepiej pracować w tym samym, spokojnym miejscu.
Przed rozpoczęciem nauki należy przygotować wszystkie potrzebne materiały.
Warto zaczynać od zadań trudniejszych, a następnie przechodzić do łatwiejszych.
Należy unikać przerywania pracy i nadmiernego rozpraszania uwagi.
W razie potrzeby robić krótkie przerwy.
Po wykonaniu zadania chwalić dziecko za włożony wysiłek.
Pomagać mądrze – bez przejmowania obowiązków dziecka.
Tworzyć w domu atmosferę sprzyjającą nauce.
Bezpośrednio po powrocie ze szkoły – dziecko potrzebuje chwili odpoczynku.
Zaraz po obfitym posiłku.
Późnym wieczorem, zwłaszcza po godzinie 20.
Adele Faber, Elaine Mazlish – „Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły” oraz „Jak mówić, żeby dzieci się uczyły”
G.W. Green – „Jak pomagać dziecku w nauce”
D. Stipek, K. Seal – „Jak nakłonić dziecko do nauki”
„….mówiłem nie do dzieci, a z dziećmi, mówiłem nie o tym,
czym chcę aby były, ale czym one chcą i mogą być.”
Rąbień
ul. Słowiańska 5
sekretariat@sprabien.edu.pl
+48 42 712 19 24
